KURAN’DA AKLIN KULLANILMASI

Bir insan, ben inandım ve iman ettim diyorsa, yani müslümansa, o insana Allah, kendine inanıp iman etmesi için izin verdiğindendir. Yani bu insan, Allah’ın sevgisini ve merhametini  kazanmış insandır. Çünkü, Kuran açık ve net olarak diyor ki, Allah’ın izin vermediği kimse inanamaz. Yusun 100 Eğer inandım diyorsan Allah izin vermiştir. O zaman, sana verilen bu izni iyi değerlendirmen gerek, bunun için de çok düşünmek, aklı  kullanmak gerek.

Zaten ayetin  devamında Allah, aklını kullanmayanların üstüne acı, ızdırıp, mutsuzluk, sıkıntı, hastalık, çile çekmek gibi insanı huzursuz eden şeylerin geleceğini de yine açık olarak bildirmiştir. Ayetin devamı şöyledir: Allah, aklının kullanmayanların üzerine pislik yağdırır. Yunus 100

İşte aklı kullanmak, yani  düşünmek, çok önemlidir. Düşünmeden yapılan işler ve davranışlar, söylenen sözler insanın başına hep dert açmıştır, sıkıntılar çektirmiştir.

Allah’ın kitabı Kuran’da, aklı  kullanmakla  ne kazanılacağını, kullanmamakla ne kaybedileceğini bildiren ayetlerle doludur. Bunlardan size bazılarını sunmak istiyorum.

Kimler düşünür de olaylardan, yaşadıklarından sonuçlar çıkarır, biliyor musunuz?

Bu soruya Kuran cevap veriyor:

Bakara Suresi 269: Ancak aklını kullananlar olaylardan ders alanlardır.

Peki, siz öyle mi yapıyorsunuz?

Allah’tan korkanlar kurtuluşa erenlerdir.

Kim bunlar, Akıl sahipleri, aklını  kullananlar Allah’tan korkarlar.

Bunlar, pis ile temizi, kötü ile iyiyi, hatta pis ve kötü çok olsa bile, hoşlarına gitse bile bu ikisini bir tutmazlar. Bunun ikisini bir tutanlar Allah’tan korkmayanlar ve dünyada da ahirette de mutlu olamayanlardır. Maide 100

Aklını kullananlar dünya ile ahret hayatını bir tutmazlar. Onlar, yani aklını kullananlar bilirler ki, dünya hayatı sonludur, gelip geçicidir, zevk ve eğlence yeridir. Ama burada inanıp iyi işler yapanlar bilirler ki, ahret hayatı devamlı ve sonsuzdur. Bu ikisini düşünmemizi bizi Yaratan istiyor ve soruyor bizlere:

Hala  aklınızı kullanıp düşünmüyor musunuz? Enam 32

Görmek ile bakmak farklı şeylerdir. İnsanlar bakarlar ama görmezler. Bunun gibi işitmek ile duymak da farklıdır. İnsan işitir, ama duymaz,. Yani anlamaz. Allah bu insanara sağırlar demektedir ve bu insanların aklını kullanmadıklarını söyler. Duymak istemeyen insana zorla bir şeyi duyurmak imkansızdır. O halde insan, duyup anlamalıdır. Bunu da ancak aklını kullananlar yapar. 

Onlardan seni dinleyenler vardır. Fakat sağırlara -üstelik akılları da ermiyorsa- sen mi duyuracaksın? Yunus 42

Şu ayete  dikkatle bakınız. İki virgül arasında söylenenleri öyle düşünmeden okuyup geçmeyin. Üstünde düşünün. Sonra da şu ifade ile ne denilmek istendiğini anlamaya çalışın.

Yeryüzünde birbirine komşu kıtalar,
üzüm bağları,
ekinler,
bir kökten ve çeşitli köklerden dallanmış hurma ağaçları vardır.
Bunların hepsi bir su ile sulanır.
(Böyle iken) yemişlerinde onların bir kısmını bir kısmına üstün kılarız.
İşte bunlarda akıllarını kullanan bir toplum için ibretler vardır
. Rad 4

Bir de şu ayeti okuyup düşünün. Aslında bu ayette okuduklarınız bildiğiniz şeyler, ama burada söylenenler olurken siz onun farkında bile değilsiniz. Ama Allah düşünün, aklınızı kullanın diye ne güzel anlatmış.


Görmedin mi?
Allah gökten bir su indirdi,
onu yerdeki kaynaklara yerleştirdi,
sonra onunla türlü türlü renklerde ekinler yetiştiriyor.
Sonra onlar kurur da sapsarı olduklarını görürsün.
Sonra da onu kuru bir kırıntı yapar.
Şüphesiz bunlarda akıl sahipleri için bir öğüt vardır
. Zümer 21

Akıllı olan insan, bunu düşünmeli, bundan yararlanmalı, Allah’ın yarattığı kullarının beslenmesi, sulanması, gözlerinin güzel şeyler  görmesi, paralar kazanması için neler yaptığını düşünüp iman etmelidir. Zaten bunlar vardır, doğa yaratmıştır  (Haşa) diyerek oralı olmamak akıllı bir insana yakışmaz.

Aslında bu ayetler  için hiçbir tamamlayıcı söze gerek yok. Üzerinde düşünmek yeterli. O’nun büyüklüğünü, kuvvet ve kudretini, kullarına nasıl nimetler verdiğini ve nasıl onları hazırladığını  düşünen akıllar için ne harika anlatılmıştır.

 Kuran’ın hak ve gerçek olduğunu bilen ile O’nun hak ve gerçek olmadığını ancak aklını kullanan ve düşünen anlar. Rad 19

Kuran, aklı olanların iyice düşünmesi, O’ndan öğüt alması, Allah’ın varlığının ve birliğinin bilinmesi, insanların uyarılması için Allah tarafından bütün insanlara gönderilmiş bir bildiridir. İbrahim 52 Bu bildiriyi okumak ve anlamak ancak akılla  mümkün olmaktadır.

Siz, Allah’ın bu bildirisini roman okur gibi mi okuyorsunuz, yoksa düşüne düşüne mi, ağır ağır mı, sindire sindire mi okuyorsunuz.? Bu soruyu kendinize sorunuz, cevabı da kendinize veriniz.

Allah, çeşitli örnekler veriyor insanlara, bu örnekleri vermesinin nedeni, düşünülmesi, olaylardan sonuçlar çıkarıp kendilerinin de öyle olması için. Düşünen, çalışan ve araştıran insan bilgi sahibi olur.  İman eden, ahirette yaptıklarının hesabını vereceğini bilen insanlar, bundan haberi olmayan, ya da inkar edenin bir olmadığını söyledikten sonra ayetin sonunda diyor ki:

De ki: Hiç bilenle bilmeyen bir olur mu?
Doğrusu ancak aklı olan, aklını kullanan bunları hakkı ile düşünür.
Zümer 9

Sizler, yani insanlar, bilenle bilmeyeni, iman edenle etmeyeni bir tutarsak ne olur? Orada adalet olur mu? Adaletin olmadığı yerde huzur, barış güven olur mu?

Akıl sahiplerine tavsiyeler, öğütler, Kuran’ın geneline yerleştirilmiş ayetlerle doludur.

İşte birkaç ayet:

Ey akıl sahipleri! Kısasta sizin için hayat vardır. Umulur ki suç işlemekten sakınırsınız. Bakara 179

Ey akıl sahipleri! Benden sakının. Bakara 187

Benden, yani emirlerime karşı gelmekten sakının, onları yerine getirin.

Andolsun, size içinde sizin için öğüt bulunan bir kitap indirdik.
Hala akıllanmaz mısınız?
Enbiya 10

Size de, Allah’ı bırakıp tapmakta olduğunuz şeylere de yuh olsun!
Siz akıllanmaz mısınız?
Enbiya 67

Şeytan sizden pek çok milleti kandırıp saptırdı.
Hala akıl erdiremiyor musunuz?
   Yasin 62

Kuran, akıl sahipleri için bir öğüt ve doğruluk rehberidir. Mümin 54

Yoksa onlar Allah’tan başkasını şefaatçılar mı edindiler?
De ki: Onlar hiçbir şeye güç yetiremezler ve akıl erdiremezlerse de mi?
Zümer 43

O kullarımı ki, onlar sözü dinlerler,sonra da en güzeline uyarlar. İşte onlar, Allah’ın doğru yola ilettiği kimselerdir. Gerçek akıl sahipleri de onlardır. Zümer 18

Ey Akıl sahipleri ibret alın. Haşr 2

Hala akıllanmayacak mısınız? Saffet 138

Kuran ayetleri, beynin her bölümüne açılan altın birer anahtardır. Yeterki O’nu iyi okuyup anlayın, düşünün.

Kur’an’ı, iyice okuyup düşünmüyorlar mı? Eğer o, Allah’tan başka birinin katından gelseydi, elbetteki onun içinde birçok ihtilaf bulacaklardı. Nisa 82

Kuran konuşurken, insan anlamalı, düşünmeli, ama susmasını da bilmelidir.

Saygılarımla…

    Necmi  AKGÜL

 

Paylaşın:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir